Ik begon dit blog in 2012 met een serie over de Vaartsche Rijnzone. Het eerste blog ging over Rotsoord, waar ik daarna nog een aantal keer ben teruggekeerd (ook omdat daar zoveel gebeurt). Echter als ik 8 jaar mijn licht laat schijnen over het onderwerp van mijn tweede blog blijkt er echter ook daarover nog meer te vertellen dan ik toen deed.
Weinig verandert in 8 jaar tijd
Op zich is vergeleken met 2012 weinig verandert. De gebouwen uit 2012 staan er nog steeds. Alleen is er inmiddels een invulling voor de oude daklozenopvang. Sinds 2015 zit daar Enik Recovery college. Voor de rest vond ik vooral opvallend hoe het buurtgroen was veranderd. In bijna elke boom hing nu een hangding.
Graven in het verleden
Echter mijn eerste blogs beschreven voornamelijk wat ik op dat moment zag. Later kwam ik erachter dat het ook goed is om verder in het verleden te duiken, omdat dat vaak duidelijk maakt wat nog steeds zichtbaar is. En juist voor dit stuk Hoograven is dat interessant, omdat hier al zolang bedrijvigheid zat. Niet dat de gebouwen er nog staan, maar de geschiedenis heeft nog steeds invloed op het heden. Het is een soort schatgraven. Echter omdat ik alleen op openbare stukken kan teruggrijpen is het lastig om het helemaal goed te krijgen.
De brand bij de
Op de kadastrale kaart van 1832 is te zien dat op de plaats van het ENIK college een zaagmolen gevestigd was. Maar in de jaren ’50 stond er een fabriek van de SOL). Eind jaren ’60 is het twee keer in brand gevlogen. De eerste keer in 1966, met 600.000 gulden schade tot gevolg. En in december 1969 vloog het gebouw weer in de brand. Omdat het zo koud was bevroor het bluswater. Het werd een soort ijspaleis. Dat levert mooie beelden op (zelfs een film van het nablussen).
Daarna is het pand niet meer in gebruik geweest. Inmiddels hadden het bedrijf op Lage Weide een nieuwe fabriek gebouwd. De locatie in Hoograven was niet meer nodig. Op foto’s vlak voor de sloop ziet het terrein er vervallen uit.
Op 20 januari 1978 werd hier het Benedictus Labre Huis geopend, een daklozenopvang. Daarnaast kwam een plantsoen. En een daklozenopvang bleef het ruim 30 jaar lang. Totdat eind jaren ’00 geconstateerd werd dat het pand niet meer voldeed aan de eisen van deze tijd. Het gebouw was net een paar jaar gesloten ten tijde van mijn vorige blog over de Vaartserijnstraat. Pas in 2015 begon het Enik Recovery college hier met zijn activiteiten.
Volgens hun website zijn zij een herstelacademie, een omgeving voor mensen die persoonlijk ervaring hebben met ontwrichting door een psychische aandoening of verslaving, en die willen werken aan hun (verdere) herstel. Dit college wordt voor 100% gerund door Peers. Zowel de vrijwilligers als de betaalde krachten hebben persoonlijk ervaringen op het gebied van psychiatrie of verslaving.
Het terrein van papierhandel Scherpenzeel werd de Abraham Keerstraat
Aan het begin van de Abraham Keerstraat staan aan het plantsoen twee woningen die veel ouder zijn dan de rest van de straat. Volgens de BAG (de overheidsregistratie van alle adressen en gebouwen) staan die woningen er al sinds 1890. De woningen daarnaast komen uit 1987. Daarvoor had papierhandel Scherpenzeel daar een opslag.
Deze opslag kwam in 1963 op de plaats waar voorheen een vervallen industrieterrein zat. Op een foto uit 1942 (te zien achter de link) is dat goed te zien. Ook hier brak in 1969 een brand uit, die tot om Ondiep te zien was. Echter hier werd de schade gewoon hersteld en bleef het bedrijf nog tot in de jaren ’80 functioneren. Volgens Roel van Kooten in zijn boek Historisch Hoograven tot chagrijn van de buurt die hier overlast van ervaarde.
In 1982 brak er wederom brand uit (op locatie is in het Utrechts Archief daar nog een verslag over te vinden) bij de papierhandel. Daarna verdween het bedrijf en werden er in 1987 voor Hoogravense begrippen grote en luxe woningen gebouwd.
Het houten kerkgebouw staat er als sinds 1951
De eerste keer dat ik voor mijn blog langs de Vaartscherijnstraat kwam was ik snel klaar met de kerk van de gemeente des Heeren. Dit is een kleine kerkgemeenschap die volgens de website kerkzoeker onderdeel uitmaakt van de pinksterbeweging. Ik ging ervan uit dat deze kerk gebouwd was ongeveer in dezelfde tijd als de daklozenopvang. Maar dat is niet het geval. Al in 1951 kwam hier een noodkerk; de Maranathakerk (een gereformeerde kerk). In het Utrechts Nieuwsblad staan vanaf dat moment regelmatig mededelingen over vergaderingen van de SGP die daar plaatsvonden. In 1969 werd de kerk gesloten.
Op het Utrechts Archief staan foto’s uit 1975 van de gemeente des Heeren. Maar is dit hetzelfde gebouw als die van de gereformeerde kerk? Ik wist het niet zeker. Vooral niet omdat het Utrechts Archief geen foto’s heeft van de Maranathakerk.
Uiteindelijk zijn het twee zaken die mij overtuigd hebben dat dat wel het geval is. In de eerste plaats geeft de BAG aan dat de kerk uit 1950 komt. Echter nog overtuigender is een foto die op de website Serc staat:
De kerk die hier getoond werd, lijkt verdacht veel op de kerk die er nu ook staat.
Maar wat ook goed zichtbaar is de inham waar de balken bewaard werden om de Vaartsche Rijn af te sluiten, zodat het gebied ten oosten van de Vaartsche Rijn geïnundeerd kon worden voor de Hollandse Waterlinie. Nadat deze linie haar functie verloor, is dit water gedempt. Dit is nu de plaats waar een woonwagenkampje staat.
Eigenlijk laat dit kleine stuk Vaartscherijnstraat precies zien waarom het niet voldoende is om te kijken naar wat er nu staat. Dat hier dicht op elkaar drie verschillende functies staan, is alleen te verklaren, door te weten dat aan beide zijden van de al lang gevestigde kerk ruimte vrij kwam. Aan de ene kant door de demping van een niet langer nodig stuk water. Aan de andere kant door de sloop van een fabriek.
Benieuwd of mijn lezers nog meer weten
Ik merk dat mijn blogs goed gelezen wordt onder (oud) bewoners van de wijk. En ik kan me voorstellen dat zij details kennen die ik niet heb kunnen achterhalen. Is de kerk die er nu staat echt dezelfde als de Maranatha kerk uit de jaren ’50? En in welk jaar precies vestigde de gemeente des Heerens zich hier?
In ben ook benieuwd of er meer informatie is over de protesten tegen Scherpenzeel. Klopt het dat de papierhandel weg ging na de brand in 1982?
En waar ik ook benieuwd naar ben is of er geen stankoverlast was van de veevoederfabriek. Over de veevoederfabriek in Lage Weide wordt tot in Zuilen stankoverlast ervaren.
Schroom niet om onder dit bericht jouw informatie achter te laten. Ik zal je er dankbaar voor zijn.
Dit klopt niet helemaal. De brand in 1966 aan de Vaartscherijnstraat was niet in hetzelfde gebouw als brand van 1969. De brand van 1969 was aan de Verlende Hoogravenseweg. Het vroor toen inderdaad dat het kraakte. De foto van het “ijspaleis” (een veevoederfabriek) is dus wel correct, ik weet nog dat we er als kinderen zijn wezen kijken destijds, Het was inderdaad een uniek schouwspel met al die ijspegels. Maar het gebouw stond dus aan de Verlende Hoogravenseweg. De fabriek is daarna niet meer heropend en uiteindelijk gesloopt. En dat was maar goed ook, want de fabriek veroorzaakte altijd zo’n weeïge stank, en zo’n monotoom zoemgeluid de hele dag. Er was inderdaad ook een zaagfabriek naastgelegen, aan de noordkant van die veevoederfabriek als ik me niet vergis. Dus ook aan de Verlengde Hoogravenseweg. Daar gingen wij als kinderen vaak heen om zaagsel op te halen voor het marmottenhok (caviahok) dat we hadden. Dan moest je zo’n grote betonnen silo in via een klein deurtje dat in die silo zat. Erbinnen was dan een gigantische berg houtzaagsel, die van boven voortdurend werd aangevuld middels een grote duct. Wij vulden dan de meegenomen plasticzakken vol met dat spul. Het verbaasde me als kind altijd dat de aanwezige werklui er niets van zeiden want het was niet zonder gevaar, en in feite natuurlijk ook diestal.
Aan de zuidkant van de afgebrande fabriek had je de firma DuPrie. Wat die precies deden dat weet ik niet, ik geloof dat het een transportbedrijf was. Er stonden op dat terrein afgedankte vrachtwagens waar wij graag in mochten spelen. Maar de werknemers aldaar waren WEL alert, want als ze je in de kraag vatten dan werd je subiet van het terein afgesodemieterd. Al deze bedrijven zijn al lang weg, ik geloof dat er nu woningen staan, ik zal eens gaan kijken op Google street view.
Overigens, zie dit niet als kritiek, ik mag altijd graag je rubriek lezen, over de wijk waar ik ooit opgroeide. Cheers.
Beste Luke,
Bedankt voor het compliment. En bedankt voor de reactie.
Ik zelf ben geboren na deze branden, en pas veel later in Hoograven komen wonen, Dus ik moet het van andere bronnen hebben. En heb me gebaseerd op de beschrijvingen van de brand bij het beeldmateriaal en in de krant. In alle berichten over de brand in 1966 en 1969 wordt de Vaartserijnstraat genoemd.Heb jij daar een verklaring voor?
Overigens kan ik me voorstellen dat het bij de veevoederfabriek niet lekker ruikte…
Hallo! Ja ik heb die oude krantenberichten ook even gelezen vandaag, en inderdaad ze hebben het daar over de Vaartse Rijnstraat (Vaartsche Rijn?) dat is iets ten nooden van de lokatie die mij voor ogen staat. Het kan zijn dat ik me daar na al die jaren dus toch in heb vergist, dan heb jij het goed en ik fout. Wel waren er ook bedrijven aan de Verlengde Hoogravenseweg zoals ik beschreef maar die zijn nu dus ook allemaal weg. Wat wel zeker is dat de brand in 1966 een ander pand was dan de brand van 1969, maar dus wel op hetzelfde bedrijfsterrein. En inderdaad, die veevoederfabriek die stonk, dus iedereen was achteraf blij met die brand want daarna is hij niet meer in bedrijf gekomen. Cheers!
Mijn Grootouders die in de Vaartscherijnstraat naast de fabriek woonden .Woonden vroeger In Jutphaas Provincie Utrecht staat in het fam register
Wat leuk trouwens dat je je zo interesseert in de geschiedenis van Hoograven, ondanks het feit dat je er kennelijk pas later bent komen wonen. Ik heb op je blog dingen gelezen over de wijk die ik nooit geweten heb. Wij zijn in 1971 verhuisd uit Hoograven, de wijk is sindsdien radicaal veranderd. Toen wij weggingen stond de St. Bernarduskerk er nog (Camminghaplantsoen), en ook de winkels aan de Montfoortlaan waren er nog. De voetgangerstunnel onder ’t Goylaan was in 1971 nog niet eens gegraven (inmiddels alweer gedicht zoals je weet). Groeten!
Ik woon al weer 17 jaar in Hoograven. Het is altijd mooi om na te gaan hoe de wijk zich zo ontwikkeld heeft als het zich ontwikkeld heeft.
Hoi, leuk om te lezen over de straat waar ik opgegroeid ben. Ik ben van na de branden maar weet van mijn ouders dat waar nu het grasveld is en het labre huis of enic gebeuren er fabrieken voor veevoer stonden en in de jaren 60 zijn afgebrand in de winter.
De papierfabriek is volgens mij ergens tussen 1985 en 1990 naar kanaleneiland verhuisd )niet direct na de brand)
Altijd blijft het verhaal van broeder alarm (om de hoek) bijzonder.
Daarnaast waren er in de straat ook nog een visboer (tegenover de oude lebiunesmavo) en een slager op de hoek Alarmstraat. Deze zijn ook ergens in de jaren 80 gestopt of vertrokken
Leuk om je verhaal zo te lezen
Ps waar nu de speeltuin en sporthal is waren volgens mij dakpannen fabriek oid als ik de verhalen van mijn vader goed heb onthouden.
Gr Peter
Peter,
Bedankt voor je reactie. Was al benieuwd of de papierfabriek direct na de brand in 1982 weg gegaan was…
Papierhandel Scherpenzeel herinner ik me ook nog goed. Daar leverden we altijd oude kranten in, voor een dubbeltje de kilo geloof ik. Het hele jaar waren we in touw met die oude kranten met als eindpunt Scherpenzeel. Dat geld werd dan gebruikt voor het schoolreisje naar Texel dat de Mgr. Ariensschool elk jaar organiseerde. Mr. Verschoof, hoofdmeester van de Ariensschool trok daarvan de kar. Lang geleden allemaal. Groeten!
http://www.mscs.mu.edu/~wimr/pictures/OldSchool/index.html
Aan de Vaartserijn stond ook nog de de gereedschappenhandel Burgman. Stond ongeveer tegenover de grafische school, begin Jutphaseweg. Deze brandde op 13 aug. 1969 af. Op deze link op FB staat er een foto van. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10219915986102900&set=p.10219915986102900&type=3&theater
Die kerk lijkt optisch hetzelfde Wybren. Vegelijk de entrees maar.
Bovenlichten, luiffels, entree, zeshoekige ramen aan de zijkant. Het lijkt of hij ooit verbreed is, waarbij de zijramen (zoals ik zo zie jammerlijk) verdwenen zijn.
Is er nog behoefte aan meer info?
Mijn overgrootvader (Peter Willemse) heeft gewoond in het pand Vaartserijnstraat 33 tot zijn overlijden in 1936. (Daarna is mijn overgrootmoeder er nog enige tijd blijven wonen.) Het pand lag toen naast het bedrijf dat hij er toen had. Ik heb er nog een paar foto’s van.
De Gemeente des Heeren (een zelfstandige geloofsgemeenschap die niet bij de Pinkstergemeente hoort) is in 1971 in het gebouw gekomen. De klokkentoren werd bij de daarop volgende verbouwing van het dak gehaald.
Historische Kring Tolsteeg Hoograven al benaderd?
Omstreeks mei 1957 ben ik met mijn ouders in de Vaartserijnstraat nr 80 komen wonen ik was toen 6 jaar en ging aan de overkant naar de kleuterschool de 2 grote bogen van de ingang van lagere en kleuteronderwijs staan er nog t.o. het kerkgebouw.
Wij woonde tegenover de S.O.L. schuin links stond een lage lange loods waar personeelsruimte was en kantine. Tegen de blinde muur aan de straatkant deden wij balspelletjes. E.d.
Er waren nog nagenoeg geen auto’s. Op straat speelden wij stoeprandje en hinkelen knikkeren haasje over en groten hielpen met touwen draaien zodat de kinderen in rijen konden touwtje springen.
Ook tegenover ons stond een woonhuis waar mensen woonden die bij de S.O.L. hoorden dat was op het terrein zodoende speelden we weleens met die kinderen en kwamen op het terrein wat eigenlijk niet mocht. Dan gingen wij naar de grote hele hoge loods die stond waar.later de daklozen opvang kwam. In die loods lagen heel hoog opgestapeld grote zakken meel/veevoeder. Daar gingen wij heel stout en gevaarlijk hutten mee bouwen en klommen zo hoog mogelijk. De zwermen mussen tjipten dat het een lieve lust was.maar ow als het wrd ontdekt. Dan kregen we straf. Voor het woonwagenkamp er kwam en gesloopt werd wat er van oudsher was, is het een hele tijd een geasfalteerd plein geweest. Daar verplaatsten wij toen onze straatspelletjes heen konden we ook rolschaatsen en elastieken. Want er begonnen brommers fietsen en ja..auto’s door de straat te komen. De scharesliep en de schilleboer verdwenen. Hele leuke jeugd gehad in Hoograven. Met mn 14/15e jaar zijn wij verhuisd naar de Justus van Effenstraa in Utr. Met mn ouders.. Idd is vanaf 1971 in het kerkgebouw de Gemeente des Heeren gekomen waardoor ik nu in deze tijd nog heel vaak daar kom terwijl ik al sinds 1970 niet meer in Utrecht woon. En met weemoed langs nr. 80 rijdt.
Een toevoeging op mijn reactie. De school op de Jutphaaseweg aan de overkant van de Vaatscherijn heette de W.G . Vd Hulstschool.
Dank u wel dat mn verhaal er nu op staat als ik het goed begrijp