Gemeenteplannen, een uitbreidende kinderboerderij en het Zusterpark-concept: drie routes naar meer groen in Rotsoord

In de eerste tien jaar zijn er vooral appartementen gebouwd op Rotsoord en was er weinig aandacht voor de openbare ruimte. Dit waren vooral saaie klinkers en met de geijkte planten gevulde perkjes. Maar er is verandering in gekomen.

Een mooi voorbeeld daarvan is te zien rond Camping Ganspoort. Daar staan de geraniumpotten van de ondernemersvereniging, pal naast de zaailingen waarvoor de initiatiefnemers van Zusterpark Rotsoord aandacht vragen. Ondertussen werkt de gemeente aan een plan om dit jaar het plein te vergroenen.

Allemaal gradaties van een vergroenend Rotsoord. Die gelaagdheid verdient zijn verhaal, die begint bij de gemeente, vervolgt bij de kinderboerderij en eindigt bij het zusterpark Rotsoord.

Gemeentelijke vergroening als sluitstuk van de ruimtelijke ontwikkeling

Al in 2018 werd in de gemeenteraad betoogd dat Rotsoord te stenig was. Vanaf dat moment is de gemeente begonnen met het maken van een verbeterplan. In het begin was het idee om dat in cocreatie te doen, samen met een collectief bewoners die samenwerkten onder de naam “de ruimtemakers”. Ron Buiting was voor Rotsoord de initiatiefnemer daarvan. Echter deze aanpak paste uiteindelijk niet in de gemeentelijke manier van werken.

De gemeente heeft daarom uiteindelijk binnen de eigen kaders en richtlijnen een eigen plan uitgewerkt. Om het betaalbaar te houden wordt dat fase voor fase uitgevoerd. Langzamerhand wordt in Rotsoord zichtbaar wat dit oplevert. Het levert echt een andere inrichting op dan in de rest van Hoograven. Een paar voorbeelden kunnen dat goed illustreren.

Een eerste voorbeeld is de straat voor het HKU (die dezelfde naam heeft als de buurt). Niet alleen zijn veel parkeerplaatsen verdwenen voor  perkjes en bankjes. Die perkjes hebben ook een veel natuurlijker en diverser karakter dan gebruikelijk. Een mooi detail vind ik de tegels met aarde daartussen, die langzaam overgenomen worden door beplanting. Uiteindelijk is er een mooie plek gecreëerd waar kunstenaars in spé kunnen bijpraten en zelfs werken.

Ook rond LE:EN heeft de gemeente de openbare ruimte vergroend. Zeker het perk recht voor LE:EN maakt dat het lijkt alsof LE:EN in het groen ligt. Iets verderop tegenover de watertoren worden de grenzen van vergroening zichtbaar. Daar zijn, om te voorkomen dat er toch auto’s geparkeerd worden, grote keien in de wadi gelegd.

Inmiddels zijn er ook plannen voor de herinrichting van het plein voor Camping Ganspoort, die daardoor veel groener kan worden. Misschien nog wel belangrijker is dat de gemeente nu bij nieuwbouwplannen eisen stelt aan de openbare ruimte. Voor Moxy heeft dat al een groen perk opgeleverd in de stijl van de rest van Rotsoord. En voor het nieuwbouwproject naast de brandweerkazerne heeft de gemeente de eis gesteld dat er een groene wadi in het plan opgenomen moet worden.

Het is echter wel jammer dat de gemeente het lastig vindt om zelfs in dit soort trajecten, waar gemeente en bewoners een groot gemeenschappelijk belang hebben, het niet lukt om het stuur ook maar deels uit handen te geven.

De kinderboerderij als groene long voor Rotsoord

Waar de gemeente nooit het stuur heeft kunnen nemen, is rond de kinderboerderij Nieuw Rotsoord. Voor veel mensen is kinderboerderij Nieuw Rotsoord de groene long van de buurt. Alleen is dit gebied niet een ingreep van een gemeente maar de uitkomst van een proces dat al in de jaren ’70 begon.

Ooit is de kinderboerderij begonnen in een in die tijd gekraakte ruimte rond een wasserij. Sindsdien heeft het zich altijd staande gehouden en de bijzondere aandacht van de omliggende wijken genoten. Mooi was dat het niet alleen een door bewoners onderhouden kinderboerderij was, maar achter de hekken ook verschillende groene plekjes verborgen lagen.

Het is mooi dat ook Villa Staatsen na een uitgebreide verbouwing nu onderdeel is geworden van de kinderboerderij. Daardoor vormt het geheel nu één aaneengesloten gebied, dat zich verder kan ontwikkelen tot de groene zone van Rotsoord.

Rotsoord als Zusterpark van de Utrechtse Heuvelrug

Na de teleurstelling rond de mislukte cocreatie hebben Marit Overbeek en Ron Buiting andere manieren gevonden om bezig te zijn met vergroening binnen Rotsoord. Zo zijn ze de afgelopen periode ook betrokken geraakt bij de verbouwing van de kinderboerderij.

Daarnaast hebben zij in 2021 het concept Zusterpark Rotsoord geïntroduceerd. Het concept van zusterparken probeert een relatie te leggen tussen de natuur van het nationaal park de Utrechtse Heuvelrug en de stadsnatuur. Inmiddels is het een netwerkorganisatie van 19 zusterparken in Utrecht, die allemaal iets doen met vergroening in de stad.

Het mooiste initiatief binnen het concept Zusterpark vind ik de aandacht die zij vragen voor zaailingen. Dat zijn bomen die spontaan opkomen waar ruimte is, en dus niet opgekweekt en uitgeplant worden. Een voorbeeld daarvan is te zien langs de trap van de Diamant, naast het pand waar de organisatie voor het Le Guess who? -festival is gevestigd. Daar heeft inmiddels een aardig opgeschoten berk zijn plek gevonden. Op andere plekken hebben zij ook zaailingen herplant die niet meer pasten op hun natuurlijke herkomstplek.

Daarnaast zijn er in Rotsoord drie verrijdbare groenbakken geplaatst op plekken waar volgens de initiatiefnemers meer groen gewenst is. Er stonden altijd drie voor Camping Ganspoort. Maar omdat daar komend jaar vergroend gaat worden door de gemeente, is er nu één bak verplaatst naar het plein bij de herbouwde Viconafabriek. Zo wordt zichtbaar dat het daar ook een stuk groener kan.

Ik geniet van de inspanningen van Marit en Ron. Geïnspireerd door de werken van Menno Schilthuizen, heb ik de afgelopen jaren de waarde van natuur in de stad onderzocht. Maar al in mijn eerste blogs, bijvoorbeeld over het nog niet bebouwde Viconaterrein, beschreef ik hoe bijzonder een braakliggend terrein zich ontwikkelt. Ik vind het echt leuk om te zien dat in Rotsoord plaatsgemaakt kan worden voor natuur. Ik begrijp heel goed dat alleen een focus op natuurlijke ontwikkeling niet voldoende is. De openbare ruimte moet voor meer groepen aantrekkelijk én ook beheerbaar zijn. Juist wat spontaan opkomt voldoet daar niet altijd aan. Maar Rotsoord is geen privé‑tuin: het is een gedeelde ruimte waar verschillende visies op vergroening naast elkaar kunnen bestaan. Juist die veelheid aan benaderingen maakt de openbare ruimte hier rijker en bijzonderder dan op veel andere plekken in Utrecht.